Bəzi elmi-fəlsəfi baxışlara görə, dünya dinlərinin təlimlərinin əsasını təşkil edən ilkin ideya müqəddəs və murdar anlayışları arasında edilən bölünməyə əsaslanır. Bu nəzəriyyə, dinlərin başlanğıc nöqtəsi kimi insanların əşyaları və hadisələri "müqəddəs" və "murdar" kimi kateqoriyalara ayırmalarını göstərir. Bu baxışa görə, dini düşüncənin dərinliklərində totemizm adlanan qədim bir inanc sistemi dayanır.

Totemizm – insan qruplarının müəyyən bir heyvan, bitki və ya təbii obyektlə özünü simvolik olaraq eyniləşdirməsi və onu müqəddəs hesab etməsidir. İbtidai tayfalar arasında geniş yayılmış bu inanc sistemində totem təkcə bir simvol deyil, həm də icmanın birliyini, mənəvi gücünü və sosial kimliyini təcəssüm etdirən bir varlıqdır. Totemə sitayiş əslində fərdi deyil, kollektiv ibadətin, yəni icma ibadətinin təzahürüdür.

Bu ibadət forması, tayfaların özlərini yalnız fiziki bir birlik kimi deyil, eyni zamanda mənəvi və metafizik bir vahid kimi görmələrinin ifadəsidir. Onlar öz kollektiv ruhlarını və ya icmalarını transpersonal – yəni fərdi şüurun fövqündə dayanan – qabiliyyətlərə malik olan totem obrazında müqəddəsləşdirirlər. Bu, insanların ilkin mərhələdə özlərini təbiətlə, heyvanlarla və digər canlılarla sıx əlaqədə hiss etdiklərini, sosial kimliklərini isə məhz bu totem vasitəsilə ifadə etdiklərini göstərir.

Beləliklə, bu nəzəriyyəyə əsasən, dini dünyagörüşlərin, mərasimlərin və ayinlərin mənşəyində məhz totemə olan inam və bu inam ətrafında formalaşan müqəddəslik anlayışı dayanır. Müxtəlif dinlər zaman keçdikcə inkişaf edib, dəyişsə də, onların ilkin köklərində totemizmə bənzər kollektiv və simvolik ibadət formaları qalmaqdadır.